Per zeekajak rond de kapen van Skåne in Zuid-Zweden

Boeg van een zeekajak op open water bij zonsondergang

Een peddelgids, gedeeld door Långholmen Kajak – het Zweedse deel van Northkayak.

Kaap Hoorn, Kaap Farvel, Kaap Agulhas. Er zijn veel beroemde kapen, vaak met klinkende namen die avontuur beloven. Het woord kaap komt van het Latijnse caput, hoofd. Zilt, door de wind geteisterd en afgelegen oefenden kapen generaties lang een bijna angstaanjagende aantrekkingskracht uit op zeelieden – van de snelle klippers tussen Australië en Europa tot de zeilers van nu die rond de wereld varen. Tegenwoordig kun je deze plekken vrij makkelijk zelf bezoeken. Maar waarom naar de andere kant van de wereld reizen als er veel dichterbij ook kapen zijn?

Het Kaap Hoorn van Zweden

Zweden heeft zijn eigen „Kaap Hoorn” – in Skåne. Het echte Kaap Hoorn ligt op 56 graden zuiderbreedte. Kullaberg in het noordwesten van Skåne ligt op 56 graden noorderbreedte en is sterk blootgesteld aan wind en weer. Het kan natuurlijk niet tippen aan de wildheid van het echte Kaap Hoorn, maar Kullaberg biedt meer dan genoeg avontuur en natuur – en dat beleef je prachtig vanuit een zeekajak.

Zeekajakken wordt steeds populairder, en de omstandigheden in Zweden zijn uitzonderlijk goed. Veel mensen peddelen het liefst in de scheren, maar steeds meer peddelaars kiezen voor open zee, met een vrije horizon aan de ene kant en een fantastische kust aan de andere. In golven en deining van verschillende grootte oefen je zowel je evenwicht als je peddeltechniek.

Skåne – één grote kaap

Heel Skåne kun je zien als één grote kaap: het zuidelijkste deel van Zweden, dat je op een lange kusttocht moet ronden. Maar Skåne heeft ook veel eigen kapen, zoals het schiereiland Bjäre, Kullaberg, Falsterbo, Smygehuk, Kåseberga, Sandhammaren en Stenshuvud – meer dan waar ook in Zweden op zo'n korte afstand. Bij rustig weer kunnen de meeste peddelaars ze ronden, maar bij ruwer weer zijn de passages serieuze uitdagingen. We weten het – we hebben het geprobeerd.

Schiereiland Bjäre

De noordkust van het schiereiland Bjäre verken je door bijvoorbeeld in Kattvik of Torekov te water te gaan. Bij westen- of noorden- tot noordwestenwind kun je mooi surfen richting de zand- en kiezelstranden langs het lange natuurreservaat van het schiereiland. Vermijd de rotsachtige stukken en ondieptes die dichter bij Torekov soms ver de zee in lopen. De kust is bijzonder indrukwekkend bij Hovs Hallar, waar hoge kliffen steil in zee vallen.

Kullaberg

Kullaberg is onze spannendste kaap. De kust is lastig om aan land te gaan: de paar baaien en lage stranden langs de verder rotsige kust maken een volledig risicoloze pauze zelden mogelijk, en terugkaatsende golven zijn nog een factor om rekening mee te houden. Houd ook bij vrij rustig weer goed afstand van de steile rotsen. Daar staat een krachtige natuurbeleving tegenover – je zou denken dat je veel zuidelijker bent, met weelderig groen en een buitengewoon dramatische kustlijn. Geologisch is Kullaberg een horst, een opgeheven blok gesteente, waarvan het hoogste punt 187 meter boven zeeniveau ligt. Het water is helder, de begroeiing weelderig en het vogelleven fascinerend. De kroon op het werk is de vuurtoren Kullen op de uiterste punt, de hoogstgelegen vuurtoren van Scandinavië, meer dan 88 meter boven zeeniveau. Te water gaan kan in Arild of Mölle.

Falsterbo

Het schiereiland Falsterbo, met Skanör en Falsterbo, is het zuidwestelijkste punt van Zweden. Het is helemaal vlak, met lange zandstranden en vaak ondiep water. Over het water passeer je twee punten: Knösen in het noorden en Nabben in het zuiden. Daartussen liggen ondiepe lagunes en wetlands die belangrijke leefgebieden voor vogels zijn. Een handige instapplek is het Falsterbokanaal, waar je naar terugkeert nadat je de punt in een van beide richtingen hebt gerond – een mooie rondtocht van ongeveer 25 kilometer.

Kåseberga en Kåsehuvud

Al vanaf Ystad Saltsjöbad zie je in het oosten de heuvelrug van Kåseberga. De passage rond Kåsehuvud doet qua grootsheid niet onder voor Kullaberg – maar hier is het geen rots, maar een rug van zand en grind met steile, begroeide hellingen naar de kust en de open zee. Boven op de rug staat de scheepszetting Ales Stenar. Wij passeerden bij een zuidwestenwind van net onder de 10 meter per seconde. Net als bij Kullaberg moet je goed afstand houden van de kust om brekende golven te vermijden, al zijn terugkaatsende golven hier minder een probleem. Onze kajaks maakten flink wat water voordat we het kleine haventje van Kåseberga bereikten. Vlak voor de haveningang ligt een goed strand om aan land of te water te gaan. Een goed doel of startpunt in de andere richting is de camping van Nybrostrand.

Peddelen in hoge golven – en oppassen voor visnetten

Andere bekende kapen in Skåne zijn Smygehuk, Sandhammaren en Stenshuvud. Deze landpunten zijn eerder uitstulpingen langs een lange, rechte kust, maar ze liggen allemaal aan een volledig blootgestelde kust. Vissers in de haven van Abbekås vertelden ons dat de golven bij dezelfde windkracht hoger worden naarmate je verder naar het oosten en noordoosten langs de kust van Skåne gaat – en onze eigen tocht leek dat te bevestigen.

  • Blijf buiten de brekende golven. De golven komen meestal van opzij, en een golf die van opzij over de kajak breekt, grijpt makkelijk de boeg en achtersteven en kan je laten omslaan.
  • Houd vaart over de golftop. Regelmatige, niet-brekende deining is makkelijker te hanteren. Het kritieke moment is het passeren van de top, als de peddel nergens steun vindt – met goede vaart gaat het makkelijker.
  • Gebruik de peddel als steun in het golfdal. Als je het dal in zakt, zet je de peddel in de passerende golf en „ga je mee” tot de hele golf voorbij is.
  • Lees het water ver vooruit. Waar golven vaak breken is het meestal ondieper, en er kunnen stenen net onder het oppervlak liggen. Stuur er op tijd omheen – scherpe bochten in golven zijn riskant.
  • Let op visnetten. Ze komen veel voor langs de zuidkust en reiken vaak honderden meters de zee in. Raakt je roer in hoge golven vast in een net, dan sla je makkelijk om – en de eigenaar van het net zal er ongetwijfeld iets van zeggen. Haal het roer omhoog of vaar eromheen. Bij rustig weer kun je vaak dicht langs de kust.

Smygehuk – het zuidelijkste punt van Zweden

Smygehuk, het zuidelijkste punt van Zweden, is een vlakke, zanderige landpunt met rotsige oevers. Je vindt er een haven met restaurants en een fijn hostel. De oude vuurtoren is buiten gebruik en nu een toeristische attractie. Kapitein Brinks hut, een klein museum naast het hostel, is een bezoek waard – toen wij er waren, leidde de kapitein ons zelf rond en vertelde hij zijn verhalen.

Sandhammaren en Stenshuvud

Sandhammaren is de zuidoostelijke kaap van Skåne. De vuurtoren, iets landinwaarts, is nog steeds in gebruik – een zogenaamde Heidenstam-vuurtoren, ontworpen door de vader van de schrijver Verner von Heidenstam. Zoals de naam al zegt, is ook dit een zanderige landpunt, zo mogelijk nog vlakker dan Smygehuk. Bij rustig weer kun je dicht langs beide punten peddelen, maar bij ruwer weer blijf je buiten de brekende golven. Stenshuvud is daarentegen een horst van oergesteente en de zuidelijkste uitloper van de heuvelrug Linderödsåsen. Het hoogste punt ligt 97 meter boven zeeniveau, en het gebied is sinds 1986 een nationaal park met een grote biodiversiteit.

Instapplekken

  • Schiereiland Bjäre: Kattvik of Torekov
  • Kullaberg: Arild of Mölle
  • Falsterbo: het Falsterbokanaal
  • Kåseberga: Ystad Saltsjöbad, Kåseberga of Nybrostrand
  • Smygehuk: Gislövs läge of Smygehamn
  • Sandhammaren: Kåseberga of Skillinge
  • Stenshuvud: de havens van Kivik of Vik

De kust van Skåne is een paradijs voor zeekajakkers die een spannende afwisseling zoeken van het peddelen in de scheren, en is makkelijk te combineren met natuur en cultuur. De gastvrijheid van Skåne zie je in de vele gezellige restaurantjes – vaak met vis en zeevruchten op de kaart – in bijna elk klein haventje. In Skåne ligt alles dicht bij elkaar.

Uitrusting voor peddelen op open zee

Blootgestelde kusten vragen om een zeewaardige kajak met een goed spatzeil, een reddingsvest en kleding voor koud water. Bekijk onze zeekajaks, spatzeilen, reddingsvesten en droogpakken, en lees over reddingstechnieken voor kajakkers voordat je vertrekt.