2 jaar garantie
Eerst ontvangen, later betalen
Meer dan 250.000 tevreden klanten
Gecertificeerd kanocentrum
Een gids van Olle Persson, gedeeld door Långholmen Kajak – het Zweedse deel van Northkayak.
Zweden heeft een opvallend lange kust. Die loopt van de Noorse grens in het westen, rond Skåne en Blekinge in het zuidoosten en helemaal tot aan de rivier de Torne älv bij de Finse grens – zo’n 2.500 km, alle inhammen en baaien niet meegerekend. Tel je elke landtong en inham mee, dan is de afstand vele malen groter. De hele kust is een paradijs voor zeekajaktochten, met grote verschillen tussen de regio’s. De archipels van Bohuslän, Blekinge en de kust van Svealand, inclusief de archipel van Stockholm, liggen vrij beschut. Andere delen – de kust van Halland en Skåne en het grootste deel van de Norrlandse kust – liggen open naar zee en bieden heel andere ervaringen en uitdagingen.
De archipel van Bohuslän staat bekend om zijn kale granietrotsen en rotsachtige eilanden met weinig begroeiing. De hele kust is geschikt voor tochten, behalve het gebied rond Göteborg – de toegang tot de grootste haven van Scandinavië is gevaarlijk voor peddelaars. In het hoogseizoen kan ook het pleziervaartverkeer, vooral in de noord-zuidvaargeul, erg storend zijn. Vermijd je dat, dan is het hier heerlijk peddelen. Mijn eigen favorieten zijn de archipels rond Orust, het grootste eiland aan de westkust, en rond Marstrand. Vanaf Orust kun je bijvoorbeeld langs de beschutte westkant van Gullholmen naar Käringön peddelen, oude vissersdorpen bezoeken en, als je wilt, de deining voelen in de zeestraten richting open zee. De archipel van Marstrand is een van de echte parels van de westkust: een compact doolhof van smalle zeestraten, kanalen, eilandjes en zwemrotsen rond Marstrandsön, Koön en Instön. Vermijd de open Marstrandsfjord in het noorden en de baaien ten zuiden van het Albrektsundkanaal.
De archipel van Blekinge is de zuidelijkste grote, aaneengesloten eilandenwereld in de Oostzee, met bijna duizend eilanden en scheren. Mijn verborgen parel hier is de archipel van Hällaryd net ten oosten van Karlshamn, deels beschermd als natuurreservaat voor recreatie. Goede startpunten zijn onder andere Matvik bij Karlshamn en Järnavik. De archipel is gevarieerd en meestal goed beschut, maar het stuk van Järnavik en Tjärö richting Mjöösund ligt open, vooral bij zuidenwind – Alböleudde is een beruchte passage. Haröskärv, een scheer net ten oosten van Harö, is bij rustig weer een bezoek waard. Het verst naar het zuiden, als laatste voorpost richting open zee, ligt Tärnö: ga aan land aan de noordkant, aan de zuidkant vind je een zwemstrand.
In het zuidoosten van Zweden ligt Kalmar, ooit de poort van het land naar de wereld. De archipel net ten zuiden van de stad, Västra sjön, en vooral het centrum van Kalmar – gebouwd op eilanden met kanalen ertussen en omringd door baaien – is een prachtig gebied voor dagtochten per kajak. Peddel bijvoorbeeld door de slotgracht rond het indrukwekkende kasteel van Kalmar. Voor een langere tocht peddel je naar Rafshagen net ten noorden van de stad. Een goed instappunt in het centrum is bij Vattentornsparken.
Aan de noordelijke kust van Småland ligt de archipel van Misterhult, een van de parels van de oostkust voor tochten. Een deel is natuurreservaat met meerdere vogel- en zeehondenreservaten, en het vogelleven is rijk. De archipel is vrij ondiep, met talloze eilanden om op uit te rusten en verschillende oude vissersdorpen – nu vooral zomerhuizen – op de grotere eilanden. Je kunt starten in Blankaholm, bij Hornsudde, in Västervik of vanaf Lysingsbadet net buiten Västervik. Een mooie dagtocht vanaf Hornsudde gaat door de zeestraat bij Spårö båk, een van de oudste zeebakens van Zweden, naar de archipel rond Krokö en Idö met het voormalige loodsstation.
De archipel van Östergötland is breed en omvat verschillende bekende eilandgroepen. De bekendste onder peddelaars is de archipel van S:t Anna – mijn absolute favoriet in Zweden. Deze fijn gevormde archipel is een doolhof van lage eilanden dat nauwkeurig navigeren vraagt. Vermijd de hoofdvaargeul en je kunt genieten van de rust. Het beste overzicht heb je vanaf Kupa klint (ook Missjö kupa genoemd) op het eiland Kupan, waar een steenhoop een schitterend uitzicht tot aan de horizon biedt – en daar net achter ligt de open zee. Het vogelleven is zeer rijk, met veel zeearenden. Start in Tyrislöt op Norra Finnö, waar de weg eindigt.
De archipel van Sörmland is bijna net zo groot als die van Östergötland, maar heeft een ander karakter met grotere eilanden en open baaien ertussen. Een paar kleinere archipels springen eruit, vooral Stendörren in de noordelijke archipel van Nyköping. Het natuurreservaat Stendörren is uniek: op een klein oppervlak vind je alle soorten archipellandschap, van binnen- tot buitenarchipel. Een natuurcentrum naast een van de bekendste vaargeulen van de oostkust geeft makkelijk toegankelijke informatie, en je kunt de peddeltocht combineren met een wandeling in het reservaat. Op de eilanden die met het vasteland verbonden zijn, zijn veel barbecue- en rustplekken. Ga te water bij de drijvende steiger voor kano’s naast de achterste parkeerplaats.
De enorme archipel van Stockholm strekt zich uit van Landsort in het zuiden tot Örskär in het noorden, met binnen-, midden- en buitenarchipel. De binnenarchipel en grote delen van de middenarchipel zijn bebouwd en minder toegankelijk, al zijn er veel uitzonderingen. De buitenarchipel biedt ongerept peddelwater, maar is veeleisender door de wind, en in de vaargeulen kan het erg druk zijn. De Skärgårdsstiftelsen (Archipelstichting van Stockholm) bezit en beheert een groot deel van het land en veel natuurreservaten die voor iedereen open zijn – uitstekende bestemmingen voor tochten. Mijn favorieten in de zuidelijke archipel zijn Järflotta ten zuiden van Nynäshamn en de eilanden rond Långviksskär bij Nämdö. Het reservaat Björnö op Ingarö is per auto en bus bereikbaar. In de noordelijke archipel is de archipel van Möja een groot en spannend peddelgebied, en bij Norrtälje vormen de eilanden rond Arholma, Lidö en Fejan een interessant alternatief, met regelmatige bootverbindingen.
Vanaf de monding van de Dalälven in de baai van Gävle volgt de lange Norrlandse kust de Botnische Zee en de Botnische Golf helemaal tot de Torne älv. De kust ligt grotendeels open naar zee, zonder beschuttende eilanden dicht bij de wal, maar sommige stukken zijn erg spannend om te peddelen. Mijn favorieten zijn de Höga Kusten in Ångermanland en de archipel in het noorden van de Botnische Golf, vooral de archipel van Luleå.
De Höga Kusten loopt van de monding van de Ångermanälven net ten noorden van Härnösand tot Skags udde bij Örnsköldsvik. Het hele gebied is UNESCO-werelderfgoed en een unieke omgeving. De kust valt steil in zee en diepe inhammen snijden ver het land in. Peddelen kan hier een echte uitdaging zijn: in het zuidelijke deel liggen de eilanden ver uit elkaar, het stuk tot Bönhamn is bij wind erg blootgesteld, op veel plekken is aanleggen lastig, en golven die tegen de rotsen terugkaatsen kunnen een probleem zijn. Wild en ontoegankelijk – maar schitterend. Er zijn ook mooie bestemmingen: het vissersdorp Bönhamn, de vuurtoren Högbonden, de Ulvö-eilanden met hun rode graniet en Trysunda met zandstranden en een herberg. Alleen al het licht is fantastisch – het lange, lage zomeravondlicht brengt de dramatiek van het landschap en de rollende avonddeining van de Botnische Zee naar voren.
Vanaf de vuurtoren Högbonden heb je dit uitzicht naar het zuiden over de dramatische Höga Kusten.
Door de postglaciale landstijging staat dit oude botenhuis nu ver van het water. Langs de hele kust zie je de sporen van de stijging.
In het noorden van de Botnische Golf ligt de noordelijkste archipel van Zweden. De eilanden liggen vrij verspreid met grote open baaien ertussen, en een aantal zijn eigenlijk grote zandbanken die door de landstijging uit zee zijn opgerezen. Drukte is hier onbekend: je vindt makkelijk lange zandstranden om in alle eenzaamheid te rusten of te kamperen. Een paar favorieten zijn de noordpunt van Junkön met jachthaven, de zuidkant van Storbrändön en Hindersön, waar restaurant Jopikgården lokale specialiteiten serveert aan hongerige peddelaars. Ten zuiden van de archipel van Luleå, ongeveer halverwege Piteå, ligt nog een favoriet, Nord-Mörön, waar een prachtige zandbank het eiland verbindt met het naburige Möröskäret. Haparanda Sandskär, een nationaal park ver op zee, is nog een fascinerende bestemming – maar daarvoor heb je stabiel, rustig weer nodig.
Of je nu kiest voor een beschutte archipel of een open kust, een zeewaardige zeekajak is de beste manier om te ontdekken. Reis je met de auto of de trein? Een opblaasbare kajak pak je klein in, zodat je kunt peddelen waar je ook belandt.
Tekst: Olle Persson
